بوژي چيست؟

صنعت بوژي جاده اي از سال ۱۹۶۸ ميلادي يا سال ۱۳۴۵ توسط چند شركت ايراني وارد ايران شده است. مسلما از آن زمان تا كنون هم طراحي بوژي ها تغيير كرده است و هم ظرفيت بارها و محموله ها بالا رفته است.

قبل از اينكه به تشريح جزييات بوژي بپردازيم لازم است بدانيم كه حمل نقل زميني، متداول ترين نوع حمل نقل است كه به دليل در دسترس بودن، ،ارزاني و انعطاف پذيري حمل و نقل جاده اي اين روش حمل ونقل مهم ترين و بهترين روش جابجايي مسافر و بار در سراسر دنيا مي باشد. به همين علت اكثر كشور ها و به ويژه در ايران، بيش از 90 درصد سهم حمل نقل بار و مسافر را، حمل نقل زميني تشكيل ميدهد. به عبارتي ديگر دراغلب موارد كليه روش هاي حمل و نقل در مبدا يا مقصد، به شيوه ي حمل و نقل جاده اي نياز دارند.

در اين مقاله به حمل نقل زميني به ويژه حمل نقل فوق سنگين مي پردازيم كه يكي از وسايل مهم آن اصطلاحا بوژي ناميده ميشود.

بوژي يك خودرو پلتفورمي با آرايه بزرگ از چرخها است.براي حمل و نقل بخش هاي بزرگ از جمله پل ها،تجهيزات پالايشگاه هاي نفت و همچنين موتورها و اشياي سنگين ديگري استفاده مي شود كه براي كاميون ها بيش از حد سنگين هستند.بوژي در اصل يك كلمه فرانسوي است كه در لغت به معناي محور است.بوژي به سيستم حركتي (ناقله) واگن گفته مي‌شود و متشكل از قاب (تيرهاي طولي وعرضي)، مجموعه فنربندي (تعليق)، مجموعه چرخ ومحور، مجموعه ترمز و ادوات مربوطه مي‌باشد. بوژي ضمن توزيع يكنواخت وزن واگن روي خط باعث سهولت در گردش واگن هنگام عبور از قوس، ايمني سير، سهولت در مبادله واگن بين راه آهنهاي با عرض خط مختلف، افزايش ظرفيت بارگيري واگن در بار محوري ثابت مي‌شود.

بوژي نوعي كفي تريلي يا ارابه است كه شبيه كمر شكن است ولي تعداد چرخهاي آن خيلي بيشتر است بدين معني كه داراي محورهاي متعددي است كه تعداد آنها متناسب با ميزان بار است و براي حمل بارهاي بسيار سنگين به منظور كاهش فشار بار بر روي جاده، راه آهن و نيز اسبي كه آن را مي كشد طراحي شده است .

تقسيم بندي :

۱- بوژي جاده اي

۲- بوژي ريلي

بوژي هاي جاده اي براي حمل بار هاي ۱۰۰ تن به بالا مورد استفاده قرار مي گيرند .

مشخصات بوژي ها:

• ارتفاع از سطح زمين : ۱۲۰±۲۵ متر
• تعداد چرخ در هر محور : ۸ چرخ
• كشنده ها معمولا ۱۰ چرخ دارند، بجز كشندهاي جديدي كه ۱۲ چرخ دارند

بسته به وزن محموله تعداد اين محور ها مي تواند كم يا زياد شود. يعني هرچه بار سنگين تر شود تعداد محور ها بيشتر مي شود كه معمولا عرض كمرشكن بوژي از سه متر تا سه متر ونيم بستگي به عرض محموله انتخاب مي شود اگر عرض بار بيشتر از سه متر و نيم باشد عرض بوژِ ي اضافه مي شود و به اصطلاح كوپلينگ شدن گفته مي شود و به صورت تكه تكه اضافه مي شود و طبيعتا تعداد كشنده هاي ان بيشتر خواهد بود. در بعضي از موارد كه بار سنگين است از چهار كشنده هم استفاده مي شود.

بوژي ها بر خلاف ظاهر سخت و خشن و خشكي كه دارند به راحتي توسط فشار روغن هيدروليك بر روي انها اعمال كنترل مي شود.

حمل بار توسط بوژي ها شرايط خواصي را مي طلبد . از راه و جاده گرفته تا مسائل ترافيكي و تجارب رانندگان.جالب است بدانيد كه حد اكثر سرعت يك بوژي و كشنده آن به همراه محموله چيزي كمتر از ۳۰ كيلومتر بر ساعت است. در بعضي مواقع كار به حدي حساس است كه راننده بوژي مجبور مي شود با ۵ كيلومتر بر ساعت حركت كند. حركت يك بوژي مستلزم صورت گرفتن هماهنگي هاي خاص با پليس راه كشور و سازمان راه داري و در بعضي مواقع وزارت نفت و نيرو است. بوژي ها فقط از ۶ صبح تا ۶ عصر مجاز به حركت هستند و در شب و روز هاي تعطيل حق تردد در جاده ها را ندارند.

بوژي و كمر شكن هاي و دستگاه ها ي نظير آن لازم است كه هميشه با دو اسكورت يكي در عقب و ديگري در جلوي محموله حركت كنند.در بسياري از جاده هاي كشور و همچنين پل هايي كه توانايي حمل وزن و بار آن را ندارند، شركت هاي حمل و نقل بايد راه هاي فرعي جهت عبور مجموعه بوژي و كشنده ها را بسازند، كه خود اين امر هزينه هاي سر سام آوري را به دنبال دارد.بوژي هم مانند كمر شكن داراي بارگيري غير ثابت و محور هاي متغير ميباشد با اين تفاوت كه در بوژي از سيستم هيدروليكي توزيع نيرو براي حمل كالاهاي فوق سنگين و غير قابل تفكيك استفاده شده است كه با ماشين بوژي به علت امكان افزايش و كاهش محور ميتوان هرنوع وزني را با آن حمل كرد.

دستورالعمل كار با كشنده و بوژي:

عبور محموله‌هاي فوق‌سنگين، كه مجموع وزن كشنده، بوژي و محموله‌ي آن، بيش از ۹۶ تن باشد، از روي پل‌هاي با دهانه‌ي بيش از ۱۰ متر، ممنوع است. اين‌گونه از پل‌ها، مشمول مقررات ماده‌ي ۱۴ اين دستورالعمل مي‌باشند.

تبصره- درصورتي‌كه مجموع وزن بوژي، و محموله، درمورد وسايل نقليه‌ي موضوع اين ماده، كم‌تر يا مساوي ۹۶ تن باشد، شركت‌هاي حمل‌ونقل ترافيكي، مي‌توانند با عبوردادن كشنده، به‌طرف ديگر پل، بوژي و محموله را، با حداكثر سرعت ۵ كيلومتر در ساعت، به‌وسيله‌ي دستگاه وپنچ، يا بكسلف به‌طرف ديگر پل بكشند. ادارات راه و ترابري نيز، با رعايت مفاد ماده‌ي ۱۴، موظف به هم‌كاري در اين خصوص، مي‌باشند.

ماده‌ي ۱۶

چنان‌چه محموله‌ي ترافيكي، از جمله، وسايلي نظير بلدوزر، لودر، گريدر، بيل مكانيكي و… باشد، كه داراي توان حركتي مناسب، در عبور از كنارگذر پل‌ها هستند، و پل، داراي محدوديت كم‌تر از وزن كل وسيله‌ي نقليه باشد، شركت‌هاي حمل‌ونقل ترافيكي، مجاز هستند تا محموله را، بدون واردشدن آسيب و صدمه، به تاسيسات راه، از كنار پل، عبور داده، و وسيله‌ي نقليه نيز، بدون محموله، پس ازعبور از روي پل، اقدام به سوارنمودن مجدد محموله نمايد.

اين‌گونه اقدام، در حمل‌ونقل ترافيكي، به‌منزله‌ي عبور از كنارگذر پل محسوب شده، و ادارات راه و ترابري نيز، با رعايت مفاد ماده‌ي ۱۴، موظف به هم‌كاري مي‌باشند.

ماده‌ي ۱۷

مسوليت احداث كنارگذر، در مورد پل‌هاي واقع در مسير، كه داراي ظرفيت محدود باربري هستند، به‌عهده‌ي شركت حمل‌ونقل ترافيكي مي‌باشد، و ادارات كل راه و ترابري، موظف هستند تا با شركت‌هاي حمل‌ونقل، در احداث كنارگذر پل‌ها، به‌نحوي كه به تاسيسات و ابنيه‌ي فني راه، صدمه وارد ننمايد، هم‌كاري كنند.

تبصره ـ به‌منظور اقتصادي‌بودن احداث كنارگذرها، در مسيرهاي مهم حمل‌ونقل ترافيكي، شركت‌هاي حمل‌ونقل ترافيكي، مي‌توانند تعدادي از كنارگذرها را، به‌صورت دايمي احداث، و مسوليت مرمت و نگه‌داري آن‌ها را نيز، به‌عهده گيرند.

بوژي چيست؟

صنعت بوژي جاده اي از سال ۱۹۶۸ ميلادي يا سال ۱۳۴۵ توسط چند شركت ايراني وارد ايران شده است. مسلما از آن زمان تا كنون هم طراحي بوژي ها تغيير كرده است و هم ظرفيت بارها و محموله ها بالا رفته است.

قبل از اينكه به تشريح جزييات بوژي بپردازيم لازم است بدانيم كه حمل نقل زميني، متداول ترين نوع حمل نقل است كه به دليل در دسترس بودن، ،ارزاني و انعطاف پذيري حمل و نقل جاده اي اين روش حمل ونقل مهم ترين و بهترين روش جابجايي مسافر و بار در سراسر دنيا مي باشد. به همين علت اكثر كشور ها و به ويژه در ايران، بيش از 90 درصد سهم حمل نقل بار و مسافر را، حمل نقل زميني تشكيل ميدهد. به عبارتي ديگر دراغلب موارد كليه روش هاي حمل و نقل در مبدا يا مقصد، به شيوه ي حمل و نقل جاده اي نياز دارند.

در اين مقاله به حمل نقل زميني به ويژه حمل نقل فوق سنگين مي پردازيم كه يكي از وسايل مهم آن اصطلاحا بوژي ناميده ميشود.

بوژي يك خودرو پلتفورمي با آرايه بزرگ از چرخها است.براي حمل و نقل بخش هاي بزرگ از جمله پل ها،تجهيزات پالايشگاه هاي نفت و همچنين موتورها و اشياي سنگين ديگري استفاده مي شود كه براي كاميون ها بيش از حد سنگين هستند.بوژي در اصل يك كلمه فرانسوي است كه در لغت به معناي محور است.بوژي به سيستم حركتي (ناقله) واگن گفته مي‌شود و متشكل از قاب (تيرهاي طولي وعرضي)، مجموعه فنربندي (تعليق)، مجموعه چرخ ومحور، مجموعه ترمز و ادوات مربوطه مي‌باشد. بوژي ضمن توزيع يكنواخت وزن واگن روي خط باعث سهولت در گردش واگن هنگام عبور از قوس، ايمني سير، سهولت در مبادله واگن بين راه آهنهاي با عرض خط مختلف، افزايش ظرفيت بارگيري واگن در بار محوري ثابت مي‌شود.

بوژي نوعي كفي تريلي يا ارابه است كه شبيه كمر شكن است ولي تعداد چرخهاي آن خيلي بيشتر است بدين معني كه داراي محورهاي متعددي است كه تعداد آنها متناسب با ميزان بار است و براي حمل بارهاي بسيار سنگين به منظور كاهش فشار بار بر روي جاده، راه آهن و نيز اسبي كه آن را مي كشد طراحي شده است .

تقسيم بندي :

۱- بوژي جاده اي

۲- بوژي ريلي

بوژي هاي جاده اي براي حمل بار هاي ۱۰۰ تن به بالا مورد استفاده قرار مي گيرند .

مشخصات بوژي ها:

• ارتفاع از سطح زمين : ۱۲۰±۲۵ متر
• تعداد چرخ در هر محور : ۸ چرخ
• كشنده ها معمولا ۱۰ چرخ دارند، بجز كشندهاي جديدي كه ۱۲ چرخ دارند

بسته به وزن محموله تعداد اين محور ها مي تواند كم يا زياد شود. يعني هرچه بار سنگين تر شود تعداد محور ها بيشتر مي شود كه معمولا عرض كمرشكن بوژي از سه متر تا سه متر ونيم بستگي به عرض محموله انتخاب مي شود اگر عرض بار بيشتر از سه متر و نيم باشد عرض بوژِ ي اضافه مي شود و به اصطلاح كوپلينگ شدن گفته مي شود و به صورت تكه تكه اضافه مي شود و طبيعتا تعداد كشنده هاي ان بيشتر خواهد بود. در بعضي از موارد كه بار سنگين است از چهار كشنده هم استفاده مي شود.

بوژي ها بر خلاف ظاهر سخت و خشن و خشكي كه دارند به راحتي توسط فشار روغن هيدروليك بر روي انها اعمال كنترل مي شود.

حمل بار توسط بوژي ها شرايط خواصي را مي طلبد . از راه و جاده گرفته تا مسائل ترافيكي و تجارب رانندگان.جالب است بدانيد كه حد اكثر سرعت يك بوژي و كشنده آن به همراه محموله چيزي كمتر از ۳۰ كيلومتر بر ساعت است. در بعضي مواقع كار به حدي حساس است كه راننده بوژي مجبور مي شود با ۵ كيلومتر بر ساعت حركت كند. حركت يك بوژي مستلزم صورت گرفتن هماهنگي هاي خاص با پليس راه كشور و سازمان راه داري و در بعضي مواقع وزارت نفت و نيرو است. بوژي ها فقط از ۶ صبح تا ۶ عصر مجاز به حركت هستند و در شب و روز هاي تعطيل حق تردد در جاده ها را ندارند.

بوژي و كمر شكن هاي و دستگاه ها ي نظير آن لازم است كه هميشه با دو اسكورت يكي در عقب و ديگري در جلوي محموله حركت كنند.در بسياري از جاده هاي كشور و همچنين پل هايي كه توانايي حمل وزن و بار آن را ندارند، شركت هاي حمل و نقل بايد راه هاي فرعي جهت عبور مجموعه بوژي و كشنده ها را بسازند، كه خود اين امر هزينه هاي سر سام آوري را به دنبال دارد.بوژي هم مانند كمر شكن داراي بارگيري غير ثابت و محور هاي متغير ميباشد با اين تفاوت كه در بوژي از سيستم هيدروليكي توزيع نيرو براي حمل كالاهاي فوق سنگين و غير قابل تفكيك استفاده شده است كه با ماشين بوژي به علت امكان افزايش و كاهش محور ميتوان هرنوع وزني را با آن حمل كرد.

دستورالعمل كار با كشنده و بوژي:

عبور محموله‌هاي فوق‌سنگين، كه مجموع وزن كشنده، بوژي و محموله‌ي آن، بيش از ۹۶ تن باشد، از روي پل‌هاي با دهانه‌ي بيش از ۱۰ متر، ممنوع است. اين‌گونه از پل‌ها، مشمول مقررات ماده‌ي ۱۴ اين دستورالعمل مي‌باشند.

تبصره- درصورتي‌كه مجموع وزن بوژي، و محموله، درمورد وسايل نقليه‌ي موضوع اين ماده، كم‌تر يا مساوي ۹۶ تن باشد، شركت‌هاي حمل‌ونقل ترافيكي، مي‌توانند با عبوردادن كشنده، به‌طرف ديگر پل، بوژي و محموله را، با حداكثر سرعت ۵ كيلومتر در ساعت، به‌وسيله‌ي دستگاه وپنچ، يا بكسلف به‌طرف ديگر پل بكشند. ادارات راه و ترابري نيز، با رعايت مفاد ماده‌ي ۱۴، موظف به هم‌كاري در اين خصوص، مي‌باشند.

ماده‌ي ۱۶

چنان‌چه محموله‌ي ترافيكي، از جمله، وسايلي نظير بلدوزر، لودر، گريدر، بيل مكانيكي و… باشد، كه داراي توان حركتي مناسب، در عبور از كنارگذر پل‌ها هستند، و پل، داراي محدوديت كم‌تر از وزن كل وسيله‌ي نقليه باشد، شركت‌هاي حمل‌ونقل ترافيكي، مجاز هستند تا محموله را، بدون واردشدن آسيب و صدمه، به تاسيسات راه، از كنار پل، عبور داده، و وسيله‌ي نقليه نيز، بدون محموله، پس ازعبور از روي پل، اقدام به سوارنمودن مجدد محموله نمايد.

اين‌گونه اقدام، در حمل‌ونقل ترافيكي، به‌منزله‌ي عبور از كنارگذر پل محسوب شده، و ادارات راه و ترابري نيز، با رعايت مفاد ماده‌ي ۱۴، موظف به هم‌كاري مي‌باشند.

ماده‌ي ۱۷

مسوليت احداث كنارگذر، در مورد پل‌هاي واقع در مسير، كه داراي ظرفيت محدود باربري هستند، به‌عهده‌ي شركت حمل‌ونقل ترافيكي مي‌باشد، و ادارات كل راه و ترابري، موظف هستند تا با شركت‌هاي حمل‌ونقل، در احداث كنارگذر پل‌ها، به‌نحوي كه به تاسيسات و ابنيه‌ي فني راه، صدمه وارد ننمايد، هم‌كاري كنند.

تبصره ـ به‌منظور اقتصادي‌بودن احداث كنارگذرها، در مسيرهاي مهم حمل‌ونقل ترافيكي، شركت‌هاي حمل‌ونقل ترافيكي، مي‌توانند تعدادي از كنارگذرها را، به‌صورت دايمي احداث، و مسوليت مرمت و نگه‌داري آن‌ها را نيز، به‌عهده گيرند.